Vi sinh xử lý nước ao tôm có tác dụng gì?

Nhiều người dùng vi sinh nhưng chưa hiểu nó đang làm gì trong ao

Nuôi tôm bây giờ gần như ao nào cũng có dùng vi sinh. Nhưng dùng nhiều không có nghĩa là dùng đúng. Có ao tạt đều mà nước vẫn dày, bọt vẫn dai, khí độc vẫn lên. Có ao dùng đúng thời điểm thì nước nhẹ lại, mùi giảm, tôm ăn ổn hơn.

Khác biệt nằm ở cách hiểu.

Vi sinh không phải thuốc làm sạch nước tức thì. Nó là nhóm vi sinh có lợi giúp ao tự cân bằng lại từ bên trong. Muốn thấy hiệu quả phải dùng đúng lúc, đủ oxy, giảm bớt hữu cơ và đừng bắt nó gánh hết mọi sai sót trong quản lý ao.

Nói thẳng cho dễ hiểu: nếu ngày nào cũng dư thức ăn, đáy không xử lý, oxy yếu, tảo lên xuống thất thường thì tạt vi sinh bao nhiêu cũng khó ổn.

Anh em muốn nắm bài nền rộng hơn có thể xem thêm cách giữ nước ao tôm ổn định bằng vi sinh.

Vi sinh xử lý nước trong ao tôm là gì?

Vi sinh xử lý nước là nhóm vi sinh vật có lợi được đưa vào ao để hỗ trợ phân hủy hữu cơ, ổn định hệ vi sinh và hạn chế môi trường bị trượt xấu. Nhóm thường gặp nhất là Bacillus, kết hợp với enzyme hoặc một số chủng hỗ trợ xử lý chất hữu cơ trong nước.

Nói theo kiểu ngoài ao, đây là nhóm “dọn rác sinh học” trong nước. Nó xử lý những thứ tích tụ hằng ngày như:

• Phân tôm.
• Thức ăn dư.
• Xác tảo.
• Mùn bã hữu cơ.
• Chất lơ lửng.
• Nước dày, nước nhớt nhẹ.
• Mùi hôi nhẹ do hữu cơ cao.

Nhưng phải nhớ, vi sinh là con sống. Nó cần môi trường phù hợp để làm việc. Ao thiếu oxy, vừa sát khuẩn mạnh, pH dao động lớn hoặc hữu cơ quá tải thì vi sinh xuống ao cũng khó phát huy hết tác dụng.

Vi sinh xử lý nước ao tôm có tác dụng gì? Vi sinh xử lý nước đang làm gì trong ao?

1. Phân hủy chất hữu cơ lơ lửng trong nước

Trong ao nuôi, mỗi ngày đều có một lượng hữu cơ mới phát sinh. Tôm ăn rồi thải phân. Thức ăn dư rơi xuống. Tảo già, tảo chết lắng lại. Những thứ này nếu không được xử lý sẽ làm nước dày, bọt dai, đáy dơ và khí độc tăng.

Nhóm Bacillus và enzyme hỗ trợ sẽ phân cắt các chất hữu cơ phức tạp thành dạng đơn giản hơn. Khi hữu cơ giảm, nước thường nhẹ hơn, bớt nhớt, bớt mùi và bớt bọt lâu tan.

Dấu hiệu dễ thấy khi vi sinh hoạt động tốt:

• Nước bớt dày.
• Bọt quanh dàn quạt giảm dần.
• Mùi nước nhẹ hơn.
• Sàn ăn sạch hơn.
• Tôm bắt mồi ổn định hơn.

2. Giảm nguồn sinh khí độc

Nhiều người nghĩ vi sinh tạt xuống là “cắt khí độc” ngay. Hiểu vậy chưa đúng.

Vi sinh không giống hóa chất khử khí độc tức thời. Nó giảm khí độc bằng cách giảm nguồn sinh khí độc. Khi phân tôm, thức ăn dư, xác tảo và mùn bã hữu cơ được phân hủy tốt hơn, ao sẽ bớt phát sinh NH3, NO2 và H2S.

Đặc biệt với ao nuôi từ 25–30 ngày trở đi, lượng thức ăn tăng, phân tôm nhiều hơn, nếu không có nhóm vi sinh hỗ trợ thì nước và đáy rất dễ quá tải.

Với ao đã có mùi hôi đáy, bọt dai, tôm giảm ăn về sáng, nên kết hợp xử lý nước với xử lý đáy. Anh em có thể đọc thêm bài khi đáy ao bắt đầu dơ nên xử lý thế nào.

3. Cân bằng lại hệ vi sinh trong ao

Trong ao tôm luôn có hai nhóm cạnh tranh với nhau: nhóm có lợi và nhóm gây hại. Khi ao ổn, nhóm có lợi chiếm ưu thế thì nước đỡ biến động. Khi ao dơ, hữu cơ cao, oxy thấp, nhóm gây hại dễ phát triển mạnh.

Bổ sung vi sinh đúng cách giúp tạo lợi thế cho nhóm có lợi. Nhờ vậy môi trường nước ổn hơn, giảm nguy cơ nước chuyển xấu nhanh sau mưa, sau tảo tàn hoặc sau những đợt cho ăn mạnh.

Đây là tác dụng lâu dài, không phải nhìn thấy ngay trong vài tiếng. Người nuôi cần theo dõi qua 2–3 ngày bằng mùi nước, bọt, màu nước, sức ăn và chỉ số NH3, NO2.

4. Giảm nước dày, nhớt nhẹ và bọt lâu tan

Ao có nhiều hữu cơ thường nước sẽ dày, kéo nhớt, bọt lâu tan quanh quạt hoặc góc ao. Đây là dấu hiệu rất thường gặp, nhất là ao mật độ cao, ao tảo già, ao cho ăn mạnh.

Khi dùng đúng nhóm vi sinh, nước thường chuyển theo hướng nhẹ hơn. Không phải trong veo như nước máy, mà là nước đằm, ít mùi, ít bọt dai và tôm dễ chịu hơn.

Nếu ao đang có hiện tượng nhớt nước rõ, bọt dày, nước kéo màng, nên xem riêng bài xử lý nhớt nước bằng vi sinh cho ao tôm để tránh xử lý thiếu phần đáy.

Khi nào dùng vi sinh xử lý nước là hiệu quả nhất?

1. Khi ao còn ổn định

Đây là lúc dùng hiệu quả nhất, nhưng nhiều người lại hay bỏ qua. Khi nước còn đẹp, tôm ăn tốt, tảo ổn, dùng vi sinh định kỳ sẽ giúp giữ nền nước bền hơn.

Mục tiêu lúc này là phòng, không phải chữa. Phòng bao giờ cũng nhẹ tiền hơn chữa ao đã xấu.

Nên dùng định kỳ khi:

• Tôm đang ăn ổn.
• Màu nước chưa biến động mạnh.
• Oxy vẫn đảm bảo.
• Đáy chưa có mùi nặng.
• Ao bắt đầu tăng lượng thức ăn.

2. Khi nước bắt đầu “nặng”

Đây là giai đoạn vi sinh phát huy rất rõ nếu làm sớm. Nước bắt đầu nặng thường có các dấu hiệu:

• Bọt lâu tan.
• Nước có mùi tanh hôi nhẹ.
• Độ trong giảm.
• Nước hơi nhớt.
• Tôm ăn chậm hơn.
• Sàn ăn dơ hơn bình thường.

Lúc này chưa cần hoảng. Việc nên làm là tăng oxy, rà lại thức ăn, kiểm tra đáy rồi dùng vi sinh để giảm tải hữu cơ.

3. Sau mưa lớn

Sau mưa, pH, kiềm, nhiệt độ và độ mặn có thể thay đổi. Tôm dễ stress, tảo dễ yếu, hệ vi sinh trong ao cũng bị ảnh hưởng.

Sau khi ổn định lại oxy, pH và kiềm, có thể dùng vi sinh để hỗ trợ kéo lại nền nước. Không nên tạt vi sinh ngay lúc ao đang sốc mạnh hoặc mưa chưa dứt.

4. Sau tảo tàn

Tảo tàn là lúc hữu cơ tăng rất nhanh. Xác tảo lắng xuống, nước dễ có mùi, bọt nhiều, oxy ban đêm giảm và khí độc dễ tăng.

Trường hợp này nên xử lý theo thứ tự:

• Tăng oxy.
• Giảm nhẹ thức ăn.
• Kiểm tra NH3, NO2.
• Dùng vi sinh xử lý nước kết hợp xử lý đáy nếu đáy có mùi.
• Theo dõi lại trong 24–72 giờ.

Khi nào dùng vi sinh sẽ dễ lãng phí tiền?

Ao đang thiếu oxy nặng

Vi sinh cần oxy để hoạt động tốt. Ao đang thiếu oxy, tôm nổi đầu, quạt yếu, đáy yếm khí mà tạt vi sinh xuống thì hiệu quả rất thấp.

Lúc này phải cứu oxy trước. Chạy quạt, tăng tuần hoàn, xử lý vùng chết, ổn định tôm rồi mới tính tới vi sinh.

Vừa dùng hóa chất sát khuẩn mạnh

Nếu vừa dùng chlorine, thuốc tím, BKC, iodine hoặc các chất sát khuẩn mạnh thì không nên tạt vi sinh liền. Vi sinh là con sống, gặp môi trường còn dư sát khuẩn thì hao hụt rất nhiều.

Cần có thời gian giãn cách phù hợp rồi mới bổ sung lại vi sinh.

Hữu cơ quá tải nhưng không giảm thức ăn

Đây là lỗi rất phổ biến. Tôm ăn yếu mà vẫn giữ lượng cám như cũ, thức ăn dư kéo dài, sau đó tạt vi sinh liên tục rồi nói vi sinh không hiệu quả.

Thực tế là vi sinh không gánh nổi nếu nguồn thải cứ đổ xuống mỗi ngày. Muốn vi sinh làm việc được, phải giảm tải cho ao trước.

Đáy quá dơ nhưng chỉ xử lý nước

Nước xấu nhiều khi gốc nằm ở đáy. Nếu đáy đen, hố siphon dơ, bùn hữu cơ nhiều, có mùi hôi mà chỉ tạt vi sinh xử lý nước thì hiệu quả không bền.

Trong trường hợp đó cần xử lý cả nước lẫn đáy. Ao bạt thì siphon trước. Ao đất thì tăng quạt, gom dòng chảy và xử lý vùng đáy nặng.

Xem thêm: thời điểm nên chọn vi sinh xử lý nước cho ao tôm

Cách dùng vi sinh xử lý nước đúng kỹ thuật

1. Chạy quạt và đảm bảo oxy trước khi dùng

Đây là điều kiện đầu tiên. Trước khi tạt vi sinh, nên chạy quạt để nước tuần hoàn tốt, oxy đủ và vi sinh phân bố đều hơn.

Với ao mật độ cao, không nên tiết kiệm quạt vào ban đêm. Oxy thấp là một trong những nguyên nhân làm ao nhanh sinh khí độc và làm vi sinh hoạt động kém.

2. Dùng vào thời điểm thời tiết ổn định

Thường nên tạt vào buổi sáng khi ao đã qua thời điểm oxy thấp nhất. Tránh dùng lúc trời mưa, ao đang sốc, tôm nổi đầu hoặc pH dao động mạnh.

Thời điểm tốt thường là:

• Buổi sáng nắng nhẹ.
• Oxy đã ổn.
• Không mưa lớn.
• Tôm không bị sốc môi trường.
• Ao không vừa sát khuẩn mạnh.

3. Kết hợp giảm tải hữu cơ

Trước khi tạt vi sinh, nên rà lại lượng thức ăn. Nếu tôm ăn chậm, nước dày, bọt dai thì giảm nhẹ thức ăn 1–2 cữ là cần thiết.

Việc nên làm:

• Kiểm tra sàn ăn kỹ.
• Không để thức ăn dư kéo dài.
• Siphon đáy nếu ao bạt.
• Vớt bọt, mảng tảo hoặc chất nổi nếu có.
• Theo dõi phân tôm và đường ruột.

4. Duy trì theo chu kỳ, không dùng tùy hứng

Vi sinh nên dùng theo chu kỳ ổn định. Không phải cứ thấy nước xấu mới dùng, cũng không phải ngày nào cũng tạt là tốt.

Tùy mật độ, lượng thức ăn, màu nước và tình trạng đáy, có thể duy trì định kỳ 5–7 ngày/lần hoặc điều chỉnh theo thực tế ao. Ao tải hữu cơ cao, tôm lớn nhanh, nước dày thì chu kỳ có thể ngắn hơn.

5. Theo dõi 2–3 ngày sau khi dùng

Sau khi dùng vi sinh, nên quan sát:

• Mùi nước.
• Độ trong.
• Bọt quanh quạt.
• Nhớt nước.
• Sức ăn.
• Màu phân.
• Chỉ số NH3, NO2 nếu có test.

Đừng chỉ nhìn nước một buổi rồi kết luận. Vi sinh cần thời gian để phát huy, nhất là khi ao đã tích hữu cơ nhiều.

Ví dụ thực tế ngoài ao

Một ao 2.500 m², tôm 32 ngày. Trước đó tôm ăn tốt, nhưng sau vài ngày trời âm u, nước bắt đầu dày, quanh dàn quạt có bọt lâu tan, sàn ăn dơ hơn, tôm ăn chậm khoảng 10%.

Kiểm tra lại thì thấy chưa có dấu hiệu bệnh rõ, nhưng hữu cơ trong nước tăng, đáy bắt đầu có mùi nhẹ.

Cách xử lý hợp lý:

• Chạy quạt tăng cường từ chiều tới sáng.
• Giảm nhẹ thức ăn trong 1–2 cữ.
• Kiểm tra lại sàn ăn và đáy.
• Dùng Bacillus xử lý nước kết hợp nhóm phân hủy hữu cơ.
• Theo dõi lại bọt, mùi nước, sức ăn trong 2–3 ngày.

Nếu xử lý sớm, thường nước sẽ nhẹ hơn, bọt giảm, tôm bắt mồi ổn lại. Nhưng nếu vẫn cho ăn dư, không tăng oxy, không để ý đáy thì vi sinh khó cho kết quả rõ.

Vi sinh xử lý nước có thay thế hóa chất không?

Không nên hiểu là thay thế hoàn toàn. Hóa chất và vi sinh có vai trò khác nhau.

Hóa chất thường tác động nhanh, dùng trong một số tình huống cần xử lý gấp. Nhưng nếu lạm dụng, ao dễ mất cân bằng hệ vi sinh và nước dễ trượt lại.

Vi sinh tác động chậm hơn, nhưng giúp ao ổn định dài hơn nếu dùng đúng kỹ thuật.

Trong nuôi tôm thực tế, quan trọng là biết lúc nào cần xử lý nhanh, lúc nào cần nuôi lại nền vi sinh. Không nên dùng hóa chất liên tục rồi tạt vi sinh ngay sau đó, vì làm vậy vừa tốn tiền vừa khó ổn ao.

Hiểu đúng để không lãng phí tiền

Muốn dùng vi sinh có hiệu quả, cần nhớ mấy điểm chính:

• Vi sinh xử lý gốc hữu cơ, không làm sạch nước ngay lập tức.
• Ao phải đủ oxy thì vi sinh mới hoạt động tốt.
• Dư thức ăn kéo dài thì vi sinh khó gánh nổi.
• Đáy dơ phải xử lý đáy, không chỉ xử lý nước.
• Vừa sát khuẩn xong không nên tạt vi sinh liền.
• Dùng định kỳ khi ao còn ổn sẽ hiệu quả hơn đợi ao xấu mới chữa.

Nói ngắn gọn: vi sinh không lãng phí. Chỉ lãng phí khi dùng sai lúc, sai cách và kỳ vọng sai tác dụng.

Kết luận

Vi sinh xử lý nước ao tôm là công cụ quan trọng để giữ môi trường ổn định, giảm hữu cơ, hạn chế khí độc và giúp ao bền hơn trong suốt vụ nuôi. Nhưng nó không phải thuốc thần.

Muốn dùng có hiệu quả phải đi kèm quản lý thức ăn, oxy, đáy ao và thời điểm sử dụng. Ao càng nuôi thâm canh, mật độ càng cao thì càng cần hiểu đúng vai trò của vi sinh, vì môi trường chỉ cần trượt vài ngày là tôm đã phản ứng ngay.

Vi sinh xử lý nước ao tôm có tác dụng gì? Ao có khí độc, đáy dơ hoặc nước xấu kéo dài? Liên hệ Ngọc Gia Phát để được tư vấn vi sinh xử lý đáy và khí độc ao tôm phù hợp với tình trạng ao thực tế.

Bài liên quan

• Cách giữ nước ao tôm ổn định bằng vi sinh
• Xử lý nhớt nước bằng vi sinh cho ao tôm
• Khi đáy ao bắt đầu dơ nên xử lý thế nào