Tôm bị phân trắng có nên dùng vi sinh đường ruột không?

Tôm bị phân trắng dùng vi sinh đường ruột không?

Tôm bị phân trắng không nên chỉ nhìn mỗi đường ruột

Ngoài ao, thấy phân trắng nổi trên mặt nước hoặc kéo từng sợi ở góc ao là bà con lo liền. Lo là đúng, vì phân trắng kéo dài thường làm tôm giảm ăn, chậm lớn, hao size, về sau rất khó kéo lại đàn cho đều.

Nhưng có một điểm phải nói rõ: tôm bị phân trắng không phải lúc nào cũng do thiếu vi sinh đường ruột. Có ao gốc nằm ở thức ăn, có ao do gan tụy yếu, có ao do đáy dơ khí độc, có ao do Vibrio tăng, cũng có ao do tôm bị stress sau mưa hoặc sau khi xử lý hóa chất.

Vì vậy, câu hỏi “có nên dùng vi sinh đường ruột không?” thì câu trả lời là: có thể dùng, nhưng không được dùng một mình rồi bỏ qua môi trường ao.

Vi sinh đường ruột giúp hỗ trợ tiêu hóa và cân bằng lại hệ vi sinh trong ruột tôm. Nhưng nếu nước đang xấu, đáy hôi, NH3/NO2 cao, tôm bị stress liên tục thì trộn men tốt mấy cũng khó thấy hiệu quả bền.

Muốn hiểu nền tảng nhóm men trong ruột hoạt động thế nào, bà con có thể xem thêm bài chăm lại hệ ruột cho tôm bằng vi sinh.

Phân trắng ở tôm là gì?

Phân trắng là hiện tượng phân tôm chuyển màu trắng đục, trắng sữa hoặc trắng nhợt, thường nổi thành sợi trên mặt nước, gom ở cuối gió, quanh dàn quạt hoặc dính ở sàng ăn.

Khi tôm bị phân trắng, thường đi kèm một số dấu hiệu:

• Tôm ăn chậm, ăn không hết cữ.
• Đường ruột không đầy.
• Ruột đứt khúc khi soi.
• Phân tôm lỏng, dễ đứt.
• Gan tụy nhạt màu hoặc không đều.
• Tôm chậm lớn, size không đều.
• Nước có bọt dai hoặc mùi tanh hôi nhẹ nếu ao đang dơ.

Có ao mới bị nhẹ, tôm vẫn ăn nhưng giảm 5–10%. Có ao bị nặng, tôm bỏ ăn rõ, phân trắng nổi nhiều, đường ruột rỗng, lúc đó xử lý sẽ khó hơn nhiều.

Tôm bị phân trắng do đâu?

1. Đường ruột mất cân bằng

Đây là nguyên nhân thường gặp. Khi hệ vi sinh trong ruột tôm bị lệch, nhóm có lợi yếu đi, nhóm bất lợi phát triển mạnh hơn, quá trình tiêu hóa sẽ kém. Thức ăn không được tiêu hóa tốt, phân dễ lỏng, dễ trắng, ruột tôm không đầy.

Tình trạng này dễ xảy ra khi:

• Tôm ăn quá mạnh nhưng tiêu hóa không theo kịp.
• Thức ăn kém ổn định.
• Thay đổi cữ ăn đột ngột.
• Tôm stress sau mưa, sau sốc môi trường.
• Dùng kháng sinh hoặc hóa chất làm hệ ruột bị ảnh hưởng.

2. Gan tụy yếu

Đường ruột và gan tụy đi chung với nhau. Gan tụy yếu thì tiêu hóa kém, hấp thu kém, phân tôm xấu. Nhiều ao chỉ chăm ruột mà quên kiểm tra gan tụy nên xử lý không dứt.

Dấu hiệu cần chú ý:

• Tôm ăn chậm.
• Gan tụy nhạt màu.
• Gan tụy teo hoặc không đều.
• Ruột không đầy dù tôm vẫn bắt mồi.
• Phân lỏng, phân nhớt, phân trắng.

Trường hợp này cần hỗ trợ cả gan, ruột và môi trường. Không nên chỉ trộn một loại men rồi chờ hết phân trắng.

3. Thức ăn dư và chất lượng cữ ăn không ổn

Cho ăn dư kéo dài là lỗi rất phổ biến. Thức ăn dư không chỉ làm đáy dơ, mà còn làm tôm dễ rối loạn tiêu hóa. Khi ao dơ, vi khuẩn bất lợi tăng, tôm ăn vào càng dễ yếu ruột.

Cần xem lại:

• Sàn ăn có dư không.
• Tôm bắt mồi có đều không.
• Cữ chiều và cữ tối có bị ép quá không.
• Thức ăn có bảo quản tốt không.
• Có đổi loại thức ăn đột ngột không.

Tôm bị phân trắng mà vẫn cố giữ lượng cám cao thì rất khó kéo lại đường ruột.

4. Đáy ao dơ, khí độc tăng

Nhiều ao phân trắng không bắt đầu từ ruột, mà bắt đầu từ đáy. Đáy ao dơ, khí độc nhẹ, oxy thấp về sáng làm tôm stress. Tôm stress thì ruột yếu, tiêu hóa kém, phân xấu.

Dấu hiệu ao có yếu tố môi trường đi kèm:

• Nước có bọt lâu tan.
• Đáy có mùi tanh hôi.
• Tôm giảm ăn vào sáng sớm.
• Tôm hay tấp mé hoặc đứng quạt.
• NH3, NO2 nhích lên.
• Sau khi quạt mạnh, nước bốc mùi đáy.

Nếu gặp trường hợp này, phải xử lý nước và đáy song song. Chỉ chăm ruột sẽ không đủ.

5. Sau mưa, sau tảo tàn hoặc sau xử lý hóa chất

Sau mưa lớn, pH, kiềm, nhiệt độ và độ mặn biến động. Tôm dễ stress, đường ruột yếu đi. Sau tảo tàn, xác tảo lắng xuống đáy làm hữu cơ tăng, khí độc dễ nhích lên. Sau hóa chất, hệ vi sinh trong ao và trong ruột tôm cũng có thể bị ảnh hưởng.

Đây là những thời điểm tôm rất dễ phân lỏng, phân nhớt, phân trắng. Bà con nên chủ động kiểm tra sớm, không đợi phân trắng nổi đầy ao mới xử lý.

Xem thêm: tôm đường ruột mờ ruột đứt khúc

Vậy tôm bị phân trắng có nên dùng vi sinh đường ruột không?

Có, nhưng phải hiểu đúng vai trò.

Vi sinh đường ruột giúp:

• Cân bằng lại hệ vi sinh trong ruột.
• Hỗ trợ tiêu hóa thức ăn.
• Giúp phân tôm ổn định hơn.
• Hạn chế nhóm vi khuẩn bất lợi trong đường ruột.
• Hỗ trợ tôm ăn lại đều hơn khi ruột yếu.
• Giảm áp lực tiêu hóa trong giai đoạn tôm ăn mạnh.

Nhưng vi sinh đường ruột không phải thuốc đặc trị phân trắng. Nếu phân trắng do môi trường ao xấu, do khí độc, do gan tụy tổn thương nặng hoặc do mầm bệnh phát triển mạnh thì chỉ trộn vi sinh đường ruột sẽ không đủ.

Nói theo kinh nghiệm ngoài ao: phân trắng nhẹ, tôm còn ăn, nước chưa quá xấu thì dùng vi sinh đường ruột sớm thường có lợi. Còn phân trắng nặng, tôm bỏ ăn, ao hôi đáy, khí độc cao thì phải xử lý tổng hợp.

Khi nào dùng vi sinh đường ruột sẽ có hiệu quả rõ hơn?

1. Phân trắng mới xuất hiện

Khi mới thấy phân trắng lác đác, tôm chỉ giảm ăn nhẹ, ruột chưa rỗng nhiều thì đây là thời điểm tốt để can thiệp. Lúc này đường ruột chưa suy nặng, dùng vi sinh đường ruột kết hợp giảm thức ăn sẽ dễ kéo lại hơn.

Nên làm:

• Giảm nhẹ lượng thức ăn.
• Trộn vi sinh đường ruột hoặc men tiêu hóa.
• Theo dõi phân và ruột trong 2–3 ngày.
• Kiểm tra thêm nước và đáy để tránh bỏ sót nguyên nhân.

2. Tôm còn bắt mồi

Vi sinh đường ruột phải đi qua thức ăn thì mới phát huy tốt. Nếu tôm còn ăn, dù ăn chậm, vẫn còn cơ hội đưa men vào ruột.

Nếu tôm đã bỏ ăn nhiều, trộn men vào thức ăn mà tôm không bắt mồi thì hiệu quả sẽ thấp. Lúc đó phải xử lý môi trường, giảm stress và kích tôm ăn lại trước.

3. Nước và đáy chưa quá xấu

Nếu ao còn tương đối ổn, oxy tốt, đáy chưa hôi nặng, NH3/NO2 chưa cao, phân trắng chủ yếu do rối loạn tiêu hóa thì vi sinh đường ruột sẽ phát huy rõ hơn.

Ngược lại, ao đáy dơ, nước nhớt, khí độc cao thì phải xử lý môi trường cùng lúc.

4. Sau giai đoạn stress nhẹ

Sau mưa, sau tảo biến động, sau khi tôm vừa lột xác hoặc sau khi xử lý môi trường, đường ruột tôm thường yếu đi. Bổ sung men đường ruột đúng lúc giúp tôm phục hồi sức ăn tốt hơn.

Bà con có thể xem thêm bài thời điểm nên bổ sung men ruột cho tôm để chủ động phòng trước, thay vì chờ phân trắng mới xử lý.

Cách xử lý khi tôm bị phân trắng

Bước 1: Giảm thức ăn, đừng ép tôm ăn

Khi thấy phân trắng, việc đầu tiên là giảm áp lực tiêu hóa. Đừng cố cho ăn đủ lượng như lúc tôm khỏe. Tôm đang yếu ruột mà ép ăn nhiều thì thức ăn không tiêu hết, vừa hại ruột vừa làm dơ đáy.

Tùy mức độ có thể giảm 10–30% thức ăn trong 1–2 ngày, sau đó theo sức ăn mà tăng lại từ từ. Cần kiểm tra sàn ăn kỹ hơn bình thường.

Bước 2: Soi ruột, gan và phân tôm

Không nên xử lý theo cảm giác. Cần bắt tôm kiểm tra:

• Ruột có đầy không.
• Ruột có đứt khúc không.
• Phân có lỏng, nhớt, trắng không.
• Gan tụy có đều màu không.
• Tôm có mềm vỏ, yếu chân, bơi lờ đờ không.

Nếu có điều kiện, nên kiểm tra thêm Vibrio, NH3, NO2, pH, kiềm và oxy sáng sớm. Phân trắng là biểu hiện, còn nguyên nhân có thể nằm ở nhiều phía.

Bước 3: Trộn vi sinh đường ruột đúng cách

Khi tôm còn ăn, nên trộn vi sinh đường ruột vào thức ăn. Có thể kết hợp enzyme tiêu hóa để hỗ trợ phân giải đạm, giảm áp lực cho đường ruột, nhất là khi tôm ăn mạnh hoặc gan ruột yếu.

Nguyên tắc trộn:

• Trộn đều với lượng thức ăn vừa đủ cho một cữ.
• Có thể áo dầu hoặc chất bám để men giữ tốt trên viên thức ăn.
• Không trộn xong để quá lâu ngoài nắng.
• Không trộn chung bừa bãi với nhiều hóa chất hoặc kháng sinh nếu không có kỹ thuật hướng dẫn.
• Cho ăn lượng vừa phải, theo sức bắt mồi thật của tôm.

Bài hướng dẫn chi tiết có thể xem thêm tại cách trộn men vào thức ăn để tôm ăn hiệu quả hơn.

Bước 4: Xử lý nước và đáy nếu ao đang xấu

Nếu phân trắng đi kèm nước dày, bọt dai, đáy hôi, khí độc tăng thì phải xử lý môi trường. Đường ruột tôm khó phục hồi nếu ngày nào cũng chịu áp lực từ ao xấu.

Nên làm:

• Tăng quạt, giữ oxy tốt từ chiều tới sáng.
• Siphon đáy nếu là ao bạt.
• Giảm thức ăn dư.
• Dùng vi sinh xử lý hữu cơ nước và đáy nếu phù hợp.
• Theo dõi NH3, NO2, mùi đáy và sức ăn.

Trường hợp ao có H2S, NH3, NO2 cao thì cần xử lý khí độc trước, rồi mới kéo lại đường ruột. Không nên chỉ chăm ruột khi tôm đang bị stress môi trường.

Bước 5: Theo dõi 2–5 ngày

Phân trắng không phải lúc nào cũng hết trong một ngày. Cần theo dõi theo quá trình:

• Phân trắng còn nổi nhiều không.
• Tôm ăn có tăng lại không.
• Ruột có đầy hơn không.
• Phân có chắc lại không.
• Nước có bớt mùi không.
• Bọt có giảm không.
• Tôm có còn tấp mé, đứng quạt không.

Nếu sau vài ngày xử lý đúng mà phân trắng vẫn nặng, tôm tiếp tục giảm ăn, cần kiểm tra sâu hơn về gan tụy, vi khuẩn, ký sinh trùng hoặc độc tố môi trường.

Những sai lầm hay gặp khi xử lý phân trắng

Chỉ trộn men ruột, không kiểm tra ao

Đây là lỗi nhiều ao gặp. Phân trắng xuất hiện, bà con trộn men liên tục nhưng không đo khí độc, không kiểm tra đáy, không rà lại thức ăn. Nếu gốc nằm ở môi trường, làm vậy rất khó dứt.

Không giảm thức ăn

Tôm đang yếu ruột mà vẫn cho ăn mạnh thì phân trắng dễ kéo dài. Thức ăn dư còn làm đáy dơ, khí độc tăng, tạo vòng lặp xấu.

Trộn quá nhiều thứ trong một cữ

Thấy tôm yếu là trộn men, gan, khoáng, vitamin, kháng sinh, chất bổ, enzyme cùng lúc. Làm vậy không phải lúc nào cũng tốt. Tôm yếu ruột cần khẩu phần gọn, dễ tiêu, đúng mục tiêu.

Đổi thức ăn liên tục

Đổi thức ăn đột ngột khi tôm đang rối loạn tiêu hóa có thể làm ruột càng bất ổn. Nếu cần đổi, phải làm từ từ và theo dõi sàn ăn, phân tôm.

Đợi phân trắng nổi dày mới xử lý

Khi phân trắng đã nổi nhiều, tôm bỏ ăn rõ, ruột rỗng, gan yếu thì xử lý sẽ khó hơn. Nên can thiệp ngay khi mới thấy phân lỏng, phân nhớt hoặc ruột đứt khúc.

Ví dụ thực tế ngoài ao

Một ao 3.000 m², tôm 38 ngày. Trước đó trời mưa hai ngày, tôm ăn giảm khoảng 15%. Sáng kiểm tra thấy phân trắng nổi lác đác ở cuối gió, kéo sàn lên có ít phân nhợt màu. Soi tôm thấy ruột không đầy, gan tụy hơi nhạt, nước có bọt nhẹ nhưng đáy chưa hôi nặng.

Trường hợp này xử lý sớm còn dễ:

• Giảm thức ăn 20% trong 1 ngày.
• Trộn vi sinh đường ruột kết hợp enzyme tiêu hóa.
• Tăng quạt từ chiều tới sáng.
• Kiểm tra lại pH, kiềm, NH3, NO2.
• Theo dõi phân và sức ăn trong 2–3 ngày.

Nếu sau 2 ngày tôm ăn lên lại, phân bớt trắng, ruột đầy hơn thì tăng thức ăn từ từ. Không nên thấy tôm ăn lại là tăng cám mạnh ngay, vì ruột vừa phục hồi rất dễ bị quá tải.

Phòng phân trắng vẫn rẻ hơn chữa

Muốn hạn chế phân trắng, cần làm đều từ đầu vụ:

• Quản lý thức ăn sát sàn.
• Không để dư cám kéo dài.
• Duy trì oxy tốt.
• Giữ đáy không bị hôi, không để khí độc tăng.
• Bổ sung men đường ruột định kỳ theo giai đoạn.
• Tránh thay đổi thức ăn hoặc xử lý hóa chất đột ngột.
• Theo dõi phân tôm mỗi ngày, nhất là từ 25–30 ngày tuổi trở đi.

Phân trắng thường không đến một cách bất ngờ. Trước đó ao đã có dấu hiệu: tôm ăn chậm, ruột không đầy, phân lỏng, nước dày, đáy có mùi. Ai phát hiện sớm thì xử lý nhẹ hơn rất nhiều.

Kết luận

Tôm bị phân trắng có thể dùng vi sinh đường ruột, nhưng phải dùng đúng vai trò. Vi sinh đường ruột giúp cân bằng hệ ruột, hỗ trợ tiêu hóa và giúp phân tôm ổn định hơn. Tuy nhiên, nếu nguyên nhân đến từ đáy dơ, khí độc, gan tụy yếu hoặc thức ăn dư thì phải xử lý đồng bộ.

Cần nhớ:

• Phân trắng nhẹ, tôm còn ăn: dùng men ruột sớm sẽ có lợi.
• Tôm bỏ ăn nhiều: phải ổn định ao và kích sức ăn trước.
• Đáy dơ, khí độc tăng: xử lý môi trường song song.
• Không ép tôm ăn khi ruột đang yếu.
• Không trộn quá nhiều thứ trong một cữ.
• Theo dõi phân, ruột, gan và nước ít nhất 2–5 ngày.

Phân trắng không nên xử lý theo kiểu thấy gì đánh nấy. Phải nhìn cả con tôm và cái ao. Làm đúng từ sớm thì khả năng kéo lại đàn sẽ cao hơn nhiều.

Tôm bị phân trắng, ruột yếu hoặc ăn không đều? Tôm bị phân trắng dùng vi sinh đường ruột, Liên hệ Ngọc Gia Phát để được tư vấn vi sinh đường ruột cho tôm theo tình trạng thực tế ao nuôi.

Bài liên quan

• Chăm lại hệ ruột cho tôm bằng vi sinh
• Cách trộn men vào thức ăn để tôm ăn hiệu quả hơn
• Thời điểm nên bổ sung men ruột cho tôm