6 nguyên nhân làm vi sinh không phát huy hiệu quả trong ao tôm

Vi sinh là nhóm sản phẩm rất quan trọng trong xử lý nước, xử lý đáy và ổn định ao tôm. Nhưng thực tế có nhiều ao tạt vi sinh đều mà nước vẫn nhớt, bọt vẫn lâu tan, đáy vẫn hôi, tôm vẫn ăn yếu. Khi đó nhiều bà con nghĩ sản phẩm vi sinh không tốt. Nhưng không phải lúc nào nguyên nhân cũng nằm ở sản phẩm.

Vi sinh là sinh vật có lợi. Muốn hoạt động tốt, vi sinh cần đúng môi trường, đúng thời điểm, đủ oxy, đúng mục tiêu và không bị sát khuẩn hoặc hóa chất làm ảnh hưởng. Nếu một trong các điều kiện này sai, vi sinh có thể không phát huy hiệu quả.

Bài này bổ trợ cho vì sao tạt vi sinh mà nước ao tôm vẫn xấu

Nguyên nhân 1: Ao thiếu oxy, không chạy quạt đủ

Đây là nguyên nhân rất thường gặp. Vi sinh xử lý nước và đáy cần oxy để hoạt động, nhất là các nhóm vi sinh hiếu khí. Nếu ao thiếu oxy, tôm đã yếu, đáy đang dơ, nước đang nặng mà lại không chạy quạt đủ, vi sinh sẽ khó phát huy.

Dấu hiệu ao thiếu oxy hoặc oxy yếu:

• Tôm bơi yếu, tập trung gần quạt.
• Tôm nổi đầu sáng sớm.
• Nước ao có mùi nặng.
• Đáy ao hôi.
• Sau khi tạt vi sinh, nước không cải thiện.
• Bọt vẫn nhiều, lâu tan.
• Tôm ăn giảm.

Nếu tạt vi sinh mà không chạy quạt, vi sinh không được phân tán đều, oxy không đủ, hiệu quả sẽ giảm. Đặc biệt với ao thâm canh, siêu thâm canh, mật độ cao, việc chạy quạt sau khi tạt vi sinh là rất quan trọng.

Bài liên quan: tạt vi sinh có cần chạy quạt nước liên tục không

Cách khắc phục

Trước khi tạt vi sinh, cần đảm bảo oxy đủ. Khi tạt, nên hòa đều, tạt quanh ao, chạy quạt để vi sinh phân tán. Sau khi tạt, tiếp tục chạy quạt nhiều giờ, đặc biệt nếu ao nhiều hữu cơ.

Nếu tôm đang nổi đầu hoặc thiếu oxy nặng, không nên tạt vi sinh ngay. Cần xử lý oxy trước.

Nguyên nhân 2: Tạt vi sinh sai thời điểm

Vi sinh không nên tạt tùy tiện vào mọi thời điểm. Nếu tạt lúc ao đang sốc, pH dao động mạnh, trời đang mưa, ao vừa sát khuẩn hoặc nước đang thiếu oxy, hiệu quả sẽ thấp.

Các thời điểm dễ làm vi sinh kém hiệu quả:

• Đang mưa lớn.
• Sau mưa, pH và độ mặn chưa ổn.
• Trưa nắng gắt, pH cao.
• Sáng sớm oxy thấp.
• Ao vừa dùng BKC, chlorine, iodine.
• Tôm đang nổi đầu.
• Ao đang có khí độc cao.
• Nước đang phân tầng sau mưa.

Vi sinh nên được tạt khi ao tương đối ổn, oxy tốt, pH không dao động mạnh. Thông thường, buổi sáng khi nắng nhẹ, oxy tăng dần và quạt hoạt động tốt là thời điểm phù hợp hơn.

Bài liên quan: mưa kéo dài có nên dùng vi sinh cho ao tôm không

Cách khắc phục

Trước khi dùng vi sinh, cần kiểm tra thời tiết và môi trường. Nếu vừa mưa lớn, nên chạy quạt, ổn định pH, kiềm, độ mặn rồi mới dùng. Nếu vừa sát khuẩn, cần chờ hết tác động sát khuẩn. Nếu ao thiếu oxy, xử lý oxy trước.

Không nên tạt vi sinh theo lịch cứng mà không nhìn ao.

Nguyên nhân 3: Ao quá nhiều hữu cơ, đáy quá dơ

Vi sinh có thể hỗ trợ phân hủy hữu cơ, nhưng không phải cứ ao dơ nặng là tạt vi sinh sẽ sạch ngay. Nếu ao có quá nhiều thức ăn dư, phân tôm, xác tảo, bùn đáy, mùi hôi, khí độc, vi sinh sẽ bị quá tải. Lúc này chỉ tạt vi sinh mà không giảm thức ăn, không siphon, không tăng oxy thì rất khó hiệu quả.

Dấu hiệu ao quá nhiều hữu cơ:

• Nước nhớt.
• Bọt nổi nhiều, lâu tan.
• Đáy hôi.
• Bùn đen.
• Tảo tàn.
• Tôm ăn yếu.
• Khí độc có dấu hiệu tăng.
• Sàng ăn còn dư nhưng vẫn cho ăn mạnh.

Vi sinh không thay thế quản lý thức ăn và đáy ao. Nếu gốc hữu cơ không được giảm, ao sẽ xấu lại rất nhanh.

Xem thêm: nguyên nhân cùng một loại vi sinh nhưng ao này hiệu quả, ao kia lại không hiệu quả

Cách khắc phục

Khi ao quá nhiều hữu cơ, cần xử lý tổng hợp:

• Giảm thức ăn nếu dư.
• Tăng oxy.
• Siphon đáy nếu là ao bạt.
• Xử lý khí độc nếu có.
• Dùng enzyme nếu cần hỗ trợ phân hủy hữu cơ.
• Sau đó dùng vi sinh để ổn định lại nước và đáy.

Bài liên quan: bộ giải pháp xử lý nước ao tôm bằng vi sinh, Yucca và enzyme

Nguyên nhân 4: Dùng chung hoặc dùng quá gần với sát khuẩn, kháng sinh

Vi sinh là sinh vật có lợi. Sát khuẩn và một số nhóm kháng sinh có thể làm vi sinh giảm hoạt lực hoặc chết. Nếu vừa dùng BKC, iodine, chlorine, thuốc tím hoặc chất sát khuẩn rồi tạt vi sinh ngay, hiệu quả cấy vi sinh thường rất thấp.

Một số lỗi thường gặp:

• Pha vi sinh chung với sát khuẩn.
• Tạt vi sinh ngay sau khi dùng BKC.
• Trộn vi sinh đường ruột cùng kháng sinh trong cùng cữ.
• Vừa sát khuẩn ao xong đã cấy vi sinh lại.
• Không chờ đủ thời gian sau xử lý hóa chất.

Bài liên quan: vi sinh có dùng chung với kháng sinh, sát khuẩn được không

Cách khắc phục

Không dùng vi sinh chung trực tiếp với sát khuẩn. Sau khi sát khuẩn, cần chờ đúng thời điểm, chạy quạt, theo dõi nước rồi mới cấy lại vi sinh. Thời gian chờ tùy loại hóa chất, liều dùng, thời tiết và tình trạng ao.

Với đường ruột, không nên tự ý trộn vi sinh chung với kháng sinh nếu chưa có hướng dẫn chuyên môn.

Nguyên nhân 5: Chọn sai loại vi sinh so với mục tiêu

Không phải loại vi sinh nào cũng dùng cho mọi vấn đề. Có loại thiên về xử lý nước, có loại xử lý đáy, có loại hỗ trợ đường ruột, có loại hỗ trợ phân hủy hữu cơ, có loại liên quan đến chuyển hóa khí độc. Nếu chọn sai mục tiêu, bà con sẽ thấy dùng mãi không đúng hiệu quả mong muốn.

Ví dụ:

• Ao nước nhớt, bọt lâu tan nhưng lại chỉ trộn men đường ruột.
• Tôm ruột yếu nhưng chỉ tạt vi sinh nước.
• Ao khí độc cao nhưng chỉ dùng vi sinh chậm, không xử lý áp lực nhanh.
• Ao đáy hôi nhưng không dùng nhóm xử lý đáy hoặc không siphon.
• Sau sát khuẩn cần cấy lại vi sinh nhưng chọn sản phẩm không phù hợp.

Bài liên quan: vi sinh xử lý nước ao tôm là gì và khi nào nên dùng

Cách khắc phục

Trước khi chọn vi sinh, cần xác định vấn đề chính của ao:

• Nước xấu, hữu cơ cao: chọn vi sinh xử lý nước.
• Đáy hôi, bùn đen: chọn vi sinh xử lý đáy, kết hợp siphon nếu cần.
• Tôm ruột yếu: chọn vi sinh đường ruột.
• Khí độc cao: xử lý oxy, khí độc, đáy trước rồi dùng vi sinh ổn định lại.
• Sau sát khuẩn: chọn nhóm cấy lại hệ vi sinh nước.

Không nên dùng một loại vi sinh cho tất cả tình huống.

Xem thêm: dùng vi sinh ao tôm ở vùng nước lợ

Nguyên nhân 6: Pha, ủ, bảo quản hoặc dùng sai cách

Ngay cả khi chọn đúng sản phẩm, nếu pha sai, ủ sai, bảo quản sai hoặc dùng sai liều, vi sinh vẫn có thể kém hiệu quả.

Một số lỗi thường gặp:

• Dùng nước có dư chlorine để pha vi sinh.
• Pha với nước quá nóng.
• Để sản phẩm ngoài nắng.
• Bảo quản nơi ẩm, nóng.
• Dùng sản phẩm đã vón cục, ẩm, quá hạn.
• Ủ sai thời gian, sai lượng mật rỉ đường.
• Dùng mật rỉ đường quá nhiều khi ao thiếu oxy.
• Tạt không đều quanh ao.
• Không chạy quạt sau khi tạt.
• Dùng liều quá thấp so với mức hữu cơ trong ao.

Vi sinh là sản phẩm sinh học, nên bảo quản và sử dụng cần đúng hướng dẫn. Nếu sản phẩm bị giảm hoạt lực trước khi dùng, hiệu quả ngoài ao sẽ thấp.

Dấu hiệu cho thấy vi sinh đang phát huy tốt

Khi dùng đúng, bà con có thể quan sát một số dấu hiệu:

• Nước nhẹ hơn, bớt nhớt.
• Bọt giảm dần, dễ tan hơn.
• Mùi đáy nhẹ hơn.
• Tôm ăn đều hơn.
• Ruột tôm đầy hơn nếu môi trường ổn.
• Đáy ao bớt đen.
• Khí độc ít tăng đột ngột hơn.
• Màu nước ổn định hơn.

Tuy nhiên, vi sinh không phải hóa chất làm sạch tức thì. Cần theo dõi trong vài ngày và kết hợp quản lý thức ăn, oxy, đáy ao.

Xem thêm: độ mặn trong ao tôm thay đổi

Checklist trước khi tạt vi sinh

Trước khi tạt vi sinh, bà con nên tự hỏi:

1. Ao có thiếu oxy không?
2. Quạt nước có đủ không?
3. pH có dao động mạnh không?
4. Ao có vừa sát khuẩn không?
5. Nước có quá nhiều hữu cơ không?
6. Đáy có hôi không?
7. Tôm có đang nổi đầu không?
8. Mình chọn đúng loại vi sinh chưa?
9. Sản phẩm còn hạn, bảo quản tốt không?
10. Cách pha, ủ, tạt đã đúng chưa?

Nếu nhiều câu trả lời là “chưa”, nên xử lý các điều kiện nền trước. Vi sinh chỉ hiệu quả khi được dùng trong điều kiện phù hợp.

Tóm tắt dễ nhớ

Có 6 nguyên nhân thường làm vi sinh không phát huy hiệu quả trong ao tôm: thiếu oxy, tạt sai thời điểm, ao quá nhiều hữu cơ, dùng gần sát khuẩn/kháng sinh, chọn sai loại vi sinh và pha ủ/bảo quản sai cách.

Vi sinh là công cụ xử lý sinh học, không phải sản phẩm làm sạch ao tức thì. Muốn vi sinh hiệu quả, cần đảm bảo ao đủ oxy, tạt đúng thời điểm, xử lý bớt hữu cơ, không dùng chung sát khuẩn, chọn đúng loại và dùng đúng hướng dẫn.

Nếu bà con đã dùng vi sinh nhiều lần nhưng nước vẫn xấu, để hiểu hơn về nguyên nhân làm vi sinh không hiệu quả có thể liên hệ tư vấn kiểm tra nguyên nhân vi sinh không phát huy hiệu quả trong ao tôm

FAQ – Câu hỏi thường gặp

1. Vì sao tạt vi sinh mà nước ao vẫn xấu?

Có thể do ao thiếu oxy, tạt sai thời điểm, ao quá nhiều hữu cơ, vừa dùng sát khuẩn, chọn sai loại vi sinh hoặc sản phẩm bị giảm hoạt lực.

2. Tạt vi sinh có cần chạy quạt không?

Có. Vi sinh cần oxy và cần được phân tán đều trong ao. Không chạy quạt làm hiệu quả giảm.

3. Sau khi dùng BKC có tạt vi sinh ngay được không?

Không nên. Cần chờ hết tác động sát khuẩn rồi mới cấy lại vi sinh.

4. Ao đáy hôi chỉ tạt vi sinh có đủ không?

Không chắc. Cần kết hợp giảm thức ăn, tăng oxy, siphon đáy nếu cần và xử lý khí độc nếu có.

5. Vi sinh có làm sạch nước ngay không?

Không. Vi sinh cần thời gian và điều kiện phù hợp để hoạt động. Không nên kỳ vọng hiệu quả tức thì như hóa chất.