Ao tôm có khí độc NH3, NO2, H2S xử lý bằng vi sinh như thế nào?

Ao tôm có khí độc NH3 NO2 H2S xử lý bằng vi sinh như thế nào

Nuôi tôm sợ nhất không hẳn là nước đục hay tảo xấu nhìn thấy rõ. Có những thứ nằm dưới đáy ao, âm thầm sinh ra từng ngày, tới lúc tôm nổi đầu, giảm ăn, bơi lờ đờ thì mới biết ao đã có vấn đề.

NH3, NO2, H2S là ba loại khí độc người nuôi tôm gặp rất thường xuyên. Ao đất hay ao bạt đều có thể bị, nhất là từ giữa vụ trở đi, khi phân tôm, thức ăn dư, xác tảo và bùn đáy bắt đầu nhiều.

Nói cho dễ hiểu: khí độc không tự nhiên mà có. Nó sinh ra từ cái đáy ao dơ, oxy đáy thiếu và hệ vi sinh trong ao bị lệch. Muốn xử lý bền thì phải xử lý cả nước, cả đáy, chứ không chỉ khử mùi cho qua chuyện.

Nếu anh em muốn nắm tổng thể cách dùng vi sinh cho ao nuôi, có thể xem thêm bài nền về cách dùng vi sinh để giữ nước ao tôm ổn định.

NH3, NO2, H2S trong ao tôm sinh ra từ đâu?

1. NH3 – độc hơn khi pH và nhiệt độ tăng

NH3 thường sinh ra từ phân tôm, thức ăn dư, xác tảo và chất hữu cơ phân hủy trong ao. Ao cho ăn mạnh, tôm lớn nhanh nhưng quản lý sàn ăn không sát thì NH3 rất dễ tăng.

Điểm cần nhớ là NH3 độc hơn khi pH cao và nhiệt độ nước cao. Có ao sáng đo thấy chưa nghiêm trọng, nhưng tới trưa chiều pH lên, nắng gắt, tôm lại bắt đầu yếu.

Dấu hiệu hay gặp:

• Tôm giảm ăn không rõ lý do.
• Tôm bơi chậm, phản ứng yếu.
• Nước có mùi hăng nhẹ.
• Ao nhiều bọt, tảo dao động mạnh.

2. NO2 – làm tôm khó thở dù oxy đo chưa quá thấp

NO2 thường xuất hiện khi quá trình chuyển hóa đạm trong ao bị đứt đoạn. Nói đơn giản là chất thải đã phân hủy tới một mức nào đó, nhưng chưa chuyển hóa hết sang dạng ít độc hơn.

NO2 làm tôm khó lấy oxy, nên có lúc đo oxy nước vẫn còn nhưng tôm vẫn nổi đầu, bơi ven bờ hoặc đứng quạt.

Ao dễ bị NO2 khi:

• Đáy dơ nhưng vi sinh nitrat hóa yếu.
• Thay nước, diệt khuẩn hoặc xử lý hóa chất nhiều làm hệ vi sinh bị sốc.
• Mật độ nuôi cao, thức ăn xuống mạnh.
• Oxy đáy không đủ.

3. H2S – mùi trứng thối, thường nằm ở đáy ao yếm khí

H2S là loại rất nguy hiểm vì thường phát sinh ở đáy ao bị yếm khí. Ao có bùn đen, mảng nhớt đáy, góc chết, khu vực ít quạt nước là nơi dễ sinh H2S.

Dấu hiệu rõ nhất là mùi trứng thối, mùi hôi đáy hoặc khi quạt mạnh, siphon đáy, đảo nước lên thì mùi bốc ra rõ hơn.

Ao bạt nếu siphon không đều, chất thải gom lâu ở hố xi phông cũng dễ sinh H2S. Ao đất thì bùn đen lâu ngày, nền đáy xấu, hữu cơ tích tụ nhiều cũng rất dễ gặp.

Xem thêm: dấu hiệu bọt lâu tan trong ao tôm

Dấu hiệu ao tôm đang có khí độc

Không phải ao nào có khí độc cũng biểu hiện rầm rộ ngay. Nhiều ao chỉ có vài dấu hiệu nhỏ, nhưng nếu bỏ qua thì vài ngày sau tôm suy rất nhanh.

Tôm nổi đầu vào sáng sớm

Sáng sớm là thời điểm oxy thấp, đáy ao dễ xì khí độc lên. Nếu thấy tôm nổi đầu, tấp mé, đứng gần dàn quạt, cần kiểm tra ngay oxy, pH, NH3, NO2 và đáy ao.

Tôm giảm ăn đột ngột

Có những ao thức ăn không đổi, thời tiết không quá xấu, nhưng tôm tự nhiên bỏ ăn 10–30%. Lúc này đừng vội đổi thức ăn. Nên soi lại môi trường trước, nhất là khí độc và bùn đáy.

Nước có mùi lạ

Nước ao bình thường có mùi tanh nhẹ của ao nuôi. Nhưng nếu mùi hôi, mùi khai, mùi trứng thối hoặc mùi bùn đen bốc lên sau khi quạt mạnh thì phải coi chừng đáy đang xấu.

Bọt khí lâu tan

Bọt nổi lâu, bọt dày ở góc ao, quanh dàn quạt hoặc khu vực cuối gió thường đi kèm hữu cơ cao. Đây là dấu hiệu nên kiểm tra đáy và xử lý sớm.

Nguyên nhân ao tôm có mùi hôi dù nước vẫn trong? Cách kiểm tra đáy sớm

Vi sinh xử lý khí độc trong ao tôm theo cách nào?

Vi sinh không phải thuốc “đánh xuống là hết khí độc ngay”. Anh em cần hiểu đúng để dùng cho hiệu quả.

Vi sinh xử lý khí độc bằng cách giảm nguồn sinh khí độc, phân hủy hữu cơ, cạnh tranh với nhóm vi khuẩn yếm khí và kéo đáy ao về trạng thái ổn định hơn.

Giảm phân, thức ăn dư và hữu cơ đáy

Nhóm Bacillus có lợi giúp phân hủy chất hữu cơ như phân tôm, thức ăn dư, xác tảo, mùn bã đáy. Khi nguồn hữu cơ giảm, ao sẽ bớt sinh NH3 và H2S hơn.

Đây là lý do nhiều ao dùng Bacillus giảm khí độc không thấy “hết ngay trong vài giờ”, nhưng sau 2–3 ngày mùi đáy nhẹ hơn, nước đằm hơn, tôm ăn ổn lại.

Hạn chế nhóm vi khuẩn yếm khí gây hôi đáy

Đáy ao thiếu oxy là môi trường thuận lợi cho nhóm vi khuẩn yếm khí phát triển. Khi nhóm này mạnh lên, H2S và các mùi hôi đáy dễ bùng phát.

Dùng vi sinh đúng cách giúp hệ vi sinh có lợi chiếm lại nền đáy, hạn chế nhóm gây thối, gây hôi phát triển quá mức.

Ổn định nước và đáy ao

Ao tôm khỏe là ao có nước ổn, đáy sạch tương đối, oxy đủ và hệ vi sinh cân bằng. Vi sinh không làm thay hết việc quản lý ao, nhưng là một công cụ rất cần để giữ ao không bị trượt môi trường quá nhanh.

Xem thêm: nguyên nhân tôm lột xác bị chết hàng loạt trong ao nuôi

Cách xử lý khí độc NH3, NO2, H2S bằng vi sinh cho đúng

Bước 1: Tăng oxy trước, đừng đánh vi sinh khi ao đang thiếu oxy

Muốn vi sinh làm việc được thì ao phải có oxy. Ao đang nổi đầu, oxy thấp, đáy yếm khí mà cứ đánh vi sinh xuống thì hiệu quả kém, thậm chí ao càng nặng thêm vì hữu cơ bị khuấy lên.

Việc cần làm trước:

• Chạy quạt mạnh, nhất là từ đêm đến sáng.
• Tăng tuần hoàn nước, tránh góc chết.
• Kiểm tra lại dàn quạt có đủ lực gom chất thải không.
• Nếu ao bạt, kiểm tra hố siphon và đường gom thải.

Bước 2: Giảm tải hữu cơ trong 1–2 ngày

Khi ao có khí độc, đừng cố ép tôm ăn. Thức ăn dư sẽ làm NH3 và H2S tăng thêm.

Nên làm:

• Giảm nhẹ lượng thức ăn.
• Kiểm tra sàn ăn kỹ hơn.
• Cắt 1 cữ nếu tôm ăn yếu rõ.
• Siphon đáy nếu ao bạt có điều kiện.
• Tránh gây sốc bằng nhiều loại hóa chất cùng lúc.

Bước 3: Dùng vi sinh xử lý đáy kết hợp xử lý nước

Với ao có khí độc, nên ưu tiên nhóm vi sinh phân hủy hữu cơ mạnh, nhất là Bacillus và các nhóm chuyên xử lý bùn đáy.

Cách làm thực tế là xử lý cả đáy lẫn nước, vì khí độc không chỉ nằm trên mặt nước. Gốc của nó phần lớn nằm ở đáy ao.

Nên chọn nhóm:

• Bacillus phân hủy hữu cơ.
• Vi sinh xử lý đáy ao.
• Vi sinh hỗ trợ ổn định nước.
• Nhóm chuyên dùng cho ao có bùn đen, nhớt đáy, mùi hôi.

Có thể tham khảo thêm bài khi nào nên xử lý đáy định kỳ cho ao tôm để tránh để đáy quá dơ rồi mới chạy chữa.

Bước 4: Theo dõi lại trong 24–72 giờ

Sau khi xử lý, đừng chỉ nhìn nước trong hay đục. Phải theo dõi tôm và đáy.

Cần quan sát:

• Tôm có còn nổi đầu sáng sớm không.
• Tôm ăn có lên lại không.
• Mùi đáy có giảm không.
• Bọt khí có bớt không.
• Oxy đêm và sáng sớm có ổn hơn không.
• Test NH3, NO2 có giảm dần không.

Vi sinh xử lý theo quá trình. Nếu ao đã dơ lâu ngày, không nên mong một lần là sạch hết.

Có thể tham khảo thêm bài: cách kiểm tra thiếu oxy trong ao tôm

Lưu ý khi dùng vi sinh để xử lý khí độc

Không đánh vi sinh ngay sau khi sát khuẩn

Nếu vừa dùng thuốc tím, BKC, iodine, chlorine hoặc các chất sát khuẩn mạnh thì không nên đánh vi sinh liền. Vi sinh là con sống, gặp môi trường sát khuẩn mạnh thì hao hụt rất nhiều.

Không dùng vi sinh khi ao thiếu oxy nặng

Ao thiếu oxy thì phải cứu oxy trước. Chạy quạt, tăng oxy, ổn định tôm rồi mới tính tới vi sinh. Đây là nguyên tắc rất quan trọng.

Không trộn quá nhiều thứ cùng lúc

Nhiều ao thấy tôm yếu là đánh đủ thứ: khoáng, zeolite, mật đường, vi sinh, hóa chất xử lý nước. Làm vậy rất khó biết cái nào hiệu quả, cái nào làm ao sốc thêm.

Nên xử lý có thứ tự: oxy trước, giảm hữu cơ, xử lý đáy, rồi theo dõi phản ứng của tôm.

Sai lầm hay gặp khi ao có khí độc

Chỉ khử mùi mà không xử lý đáy

Khử mùi chỉ làm ao dễ chịu tạm thời. Nếu bùn đáy vẫn đen, thức ăn dư vẫn nhiều, oxy đáy vẫn thiếu thì khí độc sẽ quay lại rất nhanh.

Đợi tôm nổi đầu nặng mới xử lý

Khi tôm đã nổi đầu dày, bơi lờ đờ, bỏ ăn mạnh thì lúc đó không còn là phòng nữa mà là cứu ao. Cứu ao bao giờ cũng khó hơn, tốn hơn và rủi ro hơn.

Dùng vi sinh nhưng không quản lý thức ăn

Vi sinh không thể gánh nổi nếu ngày nào cũng dư thức ăn. Ao càng về cuối vụ, chỉ cần dư vài cữ liên tục là đáy xuống rất nhanh.

Ao bạt có siphon nhưng không siphon đều

Ao bạt không có nghĩa là sạch đáy. Nếu chất thải gom về hố mà không hút ra, hố siphon lại thành nơi sinh khí độc mạnh nhất ao.

Ví dụ thực tế ngoài ao

Một ao 3.000 m², tôm 45 ngày, mật độ tương đối dày. Buổi sáng tôm nổi đầu nhẹ gần dàn quạt, ăn giảm khoảng 15%, nước có mùi tanh hôi khi quạt đảo mạnh.

Kiểm tra lại thì thấy đáy có mảng bùn đen, thức ăn dư vài cữ trước đó, oxy sáng thấp. Trường hợp này gốc vấn đề không nằm ở thức ăn, mà nằm ở đáy dơ và oxy đáy yếu.

Hướng xử lý:

• Tăng quạt liên tục, nhất là ban đêm.
• Giảm thức ăn 1–2 cữ, theo lại sàn ăn.
• Siphon vùng gom thải nếu ao bạt.
• Dùng vi sinh Bacillus xử lý đáy kết hợp xử lý nước.
• Theo dõi lại mùi đáy, sức ăn và test NH3, NO2.

Sau 2–3 ngày, nếu xử lý đúng và ao chưa quá nặng, thường sẽ thấy tôm ăn nhích lên, mùi đáy nhẹ hơn, nước bớt bọt và tôm ít tấp mé hơn.

Khí độc, đáy dơ và nước xấu luôn đi chung với nhau

Trong ao tôm, ba chuyện này hiếm khi tách rời:

• Đáy dơ làm sinh khí độc.
• Khí độc làm tôm stress, giảm ăn.
• Tôm stress thải phân xấu, đường ruột yếu.
• Thức ăn dư và phân tôm lại làm đáy dơ thêm.

Đó là một vòng lặp xấu. Muốn cắt vòng lặp này thì phải đi từ gốc: giảm hữu cơ, tăng oxy đáy, ổn định hệ vi sinh và quản lý thức ăn chặt hơn.

Nếu ao có thêm hiện tượng nhớt nước, bọt dai, nước kéo màng, anh em có thể xem thêm bài ao bị nhớt nước nên xử lý ra sao.

Phòng khí độc trong ao tôm thế nào cho bền?

Quản lý thức ăn sát theo sức ăn thật

Đừng cho ăn theo cảm giác. Nên bám sàn ăn, thời tiết, màu nước, đường ruột và sức tôm. Ao có dấu hiệu yếu thì giảm sớm, không nên cố giữ lượng cám.

Xử lý đáy định kỳ

Ao đất cần kiểm tra bùn đáy, khu vực cuối gió, góc chết. Ao bạt cần siphon đều, không để chất thải nằm lâu ở hố gom.

Dùng vi sinh định kỳ, đừng đợi ao hôi mới dùng

Vi sinh nên được dùng theo lịch phòng. Khi ao đã hôi, tôm đã giảm ăn, đáy đã đen thì xử lý sẽ lâu và tốn hơn.

Giữ oxy ổn định

Oxy là cái nền của cả ao. Oxy thấp thì vi sinh có lợi yếu, đáy dễ yếm khí, khí độc dễ sinh. Nhiều ao thất bại không phải vì thiếu sản phẩm xử lý, mà vì thiếu oxy và quản lý đáy không tới.

Tham khảo thêm

Yucca hỗ trợ giảm khí độc

Thay nước ao tôm để giảm khí độc

Kết luận

Ao tôm có khí độc NH3, NO2, H2S xử lý bằng vi sinh như thế nào cho đúng thì phải hiểu một điểm: vi sinh không phải cây đũa thần để xóa khí độc tức thì. Vi sinh hiệu quả nhất khi dùng đúng lúc, đủ oxy, giảm tải hữu cơ và kết hợp xử lý đáy.

Muốn ao ổn, phải làm đồng bộ:

• Tăng oxy trước.
• Giảm thức ăn khi tôm yếu.
• Siphon hoặc làm sạch vùng đáy dơ.
• Dùng Bacillus và vi sinh xử lý đáy đúng kỹ thuật.
• Theo dõi lại trong 24–72 giờ.

Khí độc càng xử lý sớm càng dễ. Đừng đợi tôm nổi đầu nặng, bỏ ăn kéo dài rồi mới chạy chữa.

Ao có khí độc, đáy dơ hoặc nước xấu kéo dài? Liên hệ Ngọc Gia Phát để được tư vấn vi sinh xử lý đáy và khí độc ao tôm phù hợp với tình trạng ao thực tế.

Bài liên quan

• Cách dùng vi sinh để giữ nước ao tôm ổn định
• Khi nào nên xử lý đáy định kỳ cho ao tôm
• Ao bị nhớt nước nên xử lý ra sao